با ۱۲ ویروس کشنده و خطرناک کره‌ی زمین آشنا شوید

قبل از این‌که گونه‌ی بشر به شکل امروزی تکامل پیدا کند، انسان‌ها با ویروس‌ها مبارزه می‌کرده‌اند. برخی از بیماری‌های ویروسی با استفاده از واکسن‌ها و داروهای ضد ویروسی کنترل می‌شوند و می‌توان ضمن جلوگیری از گسترش عفونت‌ها، بیماران را هم درمان کرد؛ مثلا بیماری آبله در حال حاضر به‌طور کامل ریشه‌کن شده است. انتقال چندین ویروس از حیوانات به انسان و کشته شدن هزاران انسان در دهه‌های اخیر نشان داد که تا پیروزی در راه مبارزه با ویروس‌ها فاصله‌ی زیادی در پیش است. درصد مرگ‌ومیر ویروس کشنده ابولا که در سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ میلادی در آفریقایی غربی شایع شد، بیش از ۹۰ درصد بود و این حقیقت، آن را به کشنده‌ترین عضو خانواده ابولا تبدیل کرد.

ویروس‌های خطرناک دیگری هم در جهان وجود دارند که برخی از آن‌ها حتی از ابولا هم کشنده‌تر هستند. تعدادی از ویروس‌ها مانند ویروس کرونا، میزان مرگ‌ومیر کم‌تری در مقایسه با ابولا دارند؛ اما به دلیل نبود ابزار لازم برای مبارزه، تهدیدی جدی برای سلامت جامعه محسوب می‌شوند. در ادامه ۱۲ مورد از کشنده‌ترین و خطرناک‌ترین ویروس‌های جهان بر اساس درصد مرگ‌ومیر و میزان تهدیدی که برای جامعه به شمار می‌روند در سنگواره معرفی می‌کنیم:


ویروس ماربورگ (Marburg Virus)

ویروس کشنده | ویروس ماربورگ

دانشمندان در سال ۱۹۶۷ میلادی و بعد از شیوع کم ویروس ماربورگ در بین کارگران آزمایشگاهی در آلمان که با میمون‌های آلوده‌ی واردشده از اوگاندا تماس داشتند، این ویروس کشنده را شناسایی کردند. ویروس ماربورگ شبیه ابولا است و تب بالا و خونریزی اتفاق افتاده در کل بدن، باعث شوک، نارسایی عضو و در نهایت مرگ فرد مبتلا می‌شود. نرخ مرگ‌ومیر ماربورگ در شیوع اول آن ۲۵ درصد بود؛ اما بر اساس گفته‌ی سازمان بهداشت جهانی (WHO)، این آمار در شیوع سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۰ و سال ۲۰۰۵ به بیش از ۸۰ درصد رسید.


ویروس ابولا (Ebola Virus)

ویروس کشنده | ویروس ابولا

ویروس ابولا برای اولین بار در سال ۱۹۷۶ میلادی به‌صورت همزمان در جمهوری سودان و جمهوری دموکراتیک کنگو به‌صورت شناخته‌شده در انسان شیوع پیدا کرد. این ویروس کشنده از طریق تماس با خون، دیگر مایعات بدن و بافت‌های بدن انسان یا حیوان آلوده منتقل می‌شود. الکه مولبرگر، متخصص ویروس ابولا و دانشیار میکروبیولوژی در دانشگاه بوستون، این‌طور می‌نویسد:

انواع شناخته‌شده‌ی ویروس ابولا از نظر مرگ‌ومیر متفاوت هستند. طبق گفته‌های سازمان بهداشت جهانی، نوعی از این ویروس که «ابولا رستون» (Ebola Reston) نام دارد، حتی باعث بیماری افراد هم نمی‌شود؛ اما مرگ‌ومیر نوع «باندیبوگیو» (Bundibugyo) بالای ۵۰ درصد است و نوع «سودان» هم بیش از ۷۱ درصد بیماران را می‌کشد.

بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی، بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین شیوع ویروس ابولا در اوایل سال ۲۰۱۴ میلادی و در آفریقای غربی اتفاق افتاده است.


هاری (Rabies)

ویروس کشنده | هاری

معرفی واکسن هاری در دهه‌ی ۱۹۲۰ و تزریق آن به حیوانات خانگی، موجب نادر شدن این بیماری در کشورهای پیشرفته شد؛ اما هاری همچنان مشکلی جدی در هند و مناطقی از آفریقا به شمار می‌رود. مولبرگر درباره‌ی این بیماری می‌گوید:

هاری یک بیماری بسیار خطرناک است که مغز را از بین می‌برد. واکسن و آنتی‌بادی‌های موثری علیه این بیماری وجود دارند که اگر یک حیوان هار فردی را گاز بگیرد، می‌توان او را درمان کرد؛ اما اگر بیمار تحت درمان قرار نگیرد، احتمال مرگ وی ۱۰۰ درصد است.


اچ‌آی‌وی (HIV)

ویروس کشنده | اچ آی وی

ویروس اچ‌آی‌وی کشنده‌ترین ویروس دنیای مدرن است. دکتر آمش آدالجا، پزشک بیماری‌های عفونی و سخنگوی انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا، در این رابطه می‌گوید:

ایدز هنوز هم یکی از بزرگ‌ترین قاتل‌ها به شمار می‌رود و از جمله بیماری‌هایی است که بیشترین آسیب را به انسان می‌رساند. از زمان شناسایی این بیماری در اوایل دهه‌ی ۱۹۸۰ تاکنون، حدود ۳۲ میلیون نفر بر اثر ابتلا به اچ‌آی‌وی جان خود را از دست داده‌اند.

داروهای ضدویروس قدرتمند، جان بیماران را از مرگ نجات داده‌اند؛ اما ایدز در کشورهایی با درآمد کم و متوسط که بیش از ۹۵ درصد بیماران جدید در آن‌ها شناسایی می‌شوند، همچنان یک بیماری کشنده به شمار می‌رود. تقریبا یک نفر از هر ۲۵ بزرگ‌سالی که در کشورهای آفریقایی عضو سازمان بهداشت جهانی زندگی می‌کنند به ویروس کشنده اچ‌آی‌وی مبتلا است که این رقم بیش از دوسوم مبتلایان اچ‌آی‌وی در سراسر جهان را شامل می‌شود.


آبله (Smallpox)

ویروس کشنده | آبله

مجمع سازمان بهداشت جهانی (WHA)، در سال ۱۹۸۰ میلادی جهان را عاری از بیماری آبله اعلام کرد؛ اما تا قبل از آن، انسان‌ها برای هزاران سال با آبله درگیر بودند و این بیماری از هر سه نفر، یک نفر را آلوده می‌کرد. بازماندگان آبله زخم‌هایی عمیق و دائمی داشتند و بیشتر آنان هم نابینا می‌شدند. میزان مرگ‌ومیر ناشی از آبله در مناطق خارج از اروپا که قبل از ورود این ویروس ارتباط کمتری با آن داشتند، رقم قابل‌ملاحظه‌ای بود؛ به‌عنوان‌مثال، مورخان تخمین می‌زنند که بیش از ۹۰ درصد مردم بومی آمریکا بر اثر ویروس آبله‌ای که کاوشگران اروپایی با خود به این قاره برده بودند، جان خود را از دست دادند.

این ویروس کشنده در قرن بیستم، بیش از ۳۰۰ میلیون نفر را در سراسر جهان کشته است. آدالجا می‌گوید:

آبله نه‌تنها با مرگ افراد، بلکه با عوارضی مانند نابینایی، بار عظیمی بر کره‌ی زمین تحمیل کرد و این موضوع سبب شکل گرفتن مبارزات جهانی برای ریشه‌کن کردن این بیماری شد.


ویروس هانتا (Hantavirus)

ویروس کشنده | ویروس هانتا

سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) اولین بار در سال ۱۹۹۳ میلادی در ایالات‌متحده و زمانی که مردی جوان و نامزدش براثر تنگی نفس در عرض چند روز جان خود را از دست دادند، توجه گسترده‌ی جهانیان را به خود جلب کرد. چند ماه بعد، مقامات بهداشتی، هانتا ویروس را در بدن موش‌های آهویی شناسایی کردند و مشخص شد که این موش‌ها عامل انتقال آن به انسان‌ها بوده‌اند. بر اساس اعلام مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC) تاکنون بیش از ۶۰۰ نفر به این ویروس کشنده مبتلا شده‌اند و ۳۶ درصد از این افراد جان خود را از دست داده‌اند.

این ویروس از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود و فقط افرادی به آن مبتلا می‌شوند که در معرض مدفوع موش‌های آلوده قرار داشته باشند. نوع متفاوتی از هانتا ویروس در اوایل دهه‌ی ۱۹۶۵۰ میلادی و در طول جنگ کره شیوع پیدا کرد که طبق گزارش منتشرشده در مجله‌ی کلینیکال میکروبیولوژی ریویو (Clinical Microbiology Reviw) در سال ۲۰۱۰، بیش از ۳۰۰۰ نفر به آن آلوده شدند و حدود ۱۲ درصد از این افراد از بین رفتند.

با وجود اینکه هانتاویروس هنگام کشف شدن در آمریکا ویروسی جدید و ناشناخته بود، محققان آمریکایی بعدها دریافتند که پزشکان سنتی سرخپوستان ناواهو، بیماری مشابهی را شناسایی کرده‌اند و منشا آن را هم موش‌ها می‌دانند.


آنفلوانزا (Influenza)

ویروس کشنده | ویروس آنفلوانزا

سازمان بهداشت جهانی می‌گوید که در طول فصل شیوع آنفلوانزا بیش از ۵۰۰ هزار نفر براثر ابتلا به این بیماری می‌میرند؛ اما زمانی که نوع جدیدی از ویروس شایع شود، همه‌گیری سرعت بالاتری پیدا می‌کند و آمار مرگ‌ومیر هم بالاتر می‌رود. کشنده‌ترین همه‌گیری آنفلوانزا که با نام «آنفلوانزای اسپانیایی» شناخته می‌شود، در سال ۱۹۱۸ میلادی آغاز شد و با مبتلا کردن بیش از ۴۰ درصد از مردم جهان، ۵۰ میلیون کشته برجای گذاشت. مولبرگر می‌گوید:

فکر می‌کنم بار دیگر شیوع گسترده‌ای مانند سال ۱۹۱۸ اتفاق بیفتد. اگر نوع جدیدی از این ویروس کشنده در بین انسان شیوع پیدا کند و به‌راحتی بین افراد منتقل شود، ما مشکل بزرگی خواهیم داشت.


دنگی (Dengue)

ویروس کشنده | دنگی

ویروس دنگی اولین بار در دهه‌ی ۱۹۵۰ میلادی در فیلیپین و تایلند ظاهر شد و پس از آن در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری کره‌ی زمین شیوع پیدا کرد. در حال حاضر بیش از ۴۰ درصد از جمعیت جهان در مناطقی زندگی می‌کنند که ویروس دنگی در آنجا بومی شده است و با گرم شدن هوا شیوع پیدا می‌کند.

طبق گفته سازمان بهداشت جهانی، ویروس دنگی همه‌ساله ۵۰ تا ۱۰۰میلیون نفر را در سراسر دنیا بیمار می‌کند. اگرچه درصد کشندگی این ویروس بسیار کمتر از سایر ویروس‌ها و در حدود ۲/۵ درصد است؛ می‌تواند یک بیماری با نام «تب خونریزی دهنده‌ی دنگی» ایجاد کند که شباهت بسیاری با ابولا دارد و در صورت درمان نشدن، جان ۲۰ درصد از مبتلایان را می‌گیرد. مولبرگر درباره‌ی این ویروس می‌گوید:

درباره ویروس دنگی باید بیشتر فکر و تحقیق کنیم؛ چراکه این ویروس، تهدیدی جدی برای ما به شمار می‌رود.

واکسن دنگی در سال ۲۰۱۹ میلادی به تائید سازمان غذا و داروی ایالات‌متحده آمریکا رسید و پس از آن، گروه‌های سنی ۹ تا ۱۶ ساله‌ای که در مناطق شیوع این ویروس زندگی می‌کردند، واکسینه شدند. در برخی از کشورها واکسن تائید شده‌ی دیگری برای افراد ۹ تا ۴۹ سال وجود دارد که در صورت تایید ابتلای آنان به ویروس دنگی در گذشته، در اختیار این افراد قرار داده می‌شود. کسانی که در گذشته به این ویروس مبتلا نشده‌اند، در صورت تزریق واکسن، در معرض خطر ابتلا به بیماری دنگی شدید قرار خواهند گرفت.


ویروس روتا (Rotavirus)

ویروس کشنده | ویروس روتا

ویروس روتا باعث بروز اسهال شدید در کودکان و خردسالان می‌شود و هم‌اکنون دو واکسن موثر برای آن در جهان وجود دارد. این ویروس از طریق ترشحات و مدفوع آلوده به‌سرعت منتقل می‌شود. اگرچه میزان مرگ‌ومیر کودکان کشورهای پیشرفته در اثر ابتلا به ویروس روتا کم است؛ این بیماری در کشورهای درحال‌توسعه قاتلی بزرگ محسوب می‌شود.

سازمان جهانی بهداشت تخمین زده است که در سال ۲۰۰۸ میلادی، حدود ۴۵۳ هزار کودک زیر ۵ سال در اثر ابتلا به این ویروس کشنده جان خود را از دست داده‌اند.


کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی (SARS-CoV)

ویروس کشنده | ویروس سارس

طبق گفته‌ی سازمان بهداشت جهانی، ویروس سارس (کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی) که باعث ایجاد سندرم تنفسی حاد در بیماران می‌شود، در سال ۲۰۰۲ میلادی و در استان گوانگدونگ چین که یکی از استان‌های جنوبی این کشور است، شناسایی شد. این ویروس کشنده ابتدا در خفاش ظهور کرد و سپس به پستانداری به نام «گربه‌ی زباد» سرایت کرد و درنهایت به انسان منتقل شد. ویروس سارس پس از گسترش در چین، در ۲۶ کشور دیگر جهان هم شایع شد و در طی دو سال، بیش از ۸۰۰۰ نفر را بیمار کرد و جان بیشتر از ۷۷۰ نفر از آنان را گرفت.

از شایع‌ترین عوارض سارس می‌توان به تب‌لرز و بدن‌درد اشاره کرد. این‌ بیماری اغلب تبدیل به ذات‌الریه می‌شود و التهاب و عفونت شدید ریه را به دنبال دارد. میزان مرگ‌ومیر ناشی از بیماری سارس در حدود ۹/۶ درصد تخمین زده می‌شود و تا‌کنون هیچ درمان و یا واکسن تائید ‌شده‌ای برای آن کشف نشده است. طبق اعلام مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا، از سال ۲۰۰۰ میلادی تاکنون، هیچ مورد جدیدی از این ویروس گزارش نشده است.


کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی ۲ (SARS-CoV-2)

ویروس کشنده | کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی ۲

کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی ۲ که به «سارس ۲» هم شهرت دارد، عضوی از خانواده‌ی بزرگ ویروس‌های کرونا است و برای اولین بار در شهر ووهان چین شناسایی شد. منشأ شیوع ویروس سارس ۲ هم به‌احتمال زیاد خفاش‌ها هستند و این حیوان پس از انتقال به یک حیوان واسطه، موجب ابتلای انسان‌ شده است. این ویروس از زمان پیدایش خود ده‌ها هزار نفر را در چین و هزاران نفر دیگر را در سراسر جهان آلوده کرده است. شیوع گسترده‌ی این ویروس باعث اعمال قرنطینه‌ی گسترده در ووهان چین و شهرهای اطراف آن شد و اعمال محدودیت‌ سفر به کشورهای آسیب‌دیده را هم در پی داشت. امروزه تحقیقات گسترده‌ای برای تدوین روش‌های تشخیصی و واکسن یا داروی موثر برای این بیماری در سراسر جهان در حال انجام است.

بیماری ناشی از کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی ۲، کووید ۱۹ نام دارد و مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری در حدود ۲/۳ درصد تخمین شده است. این‌طور به نظر می‌رسد که افراد مسن و کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند، بیشتر در معرض ابتلای شدید این بیماری و درگیر شدن با عوارض آن هستند. شایع‌ترین علائم کووید ۱۹، تب‌، سرفه‌ی خشک و تنگی نفس است و در موارد حاد هم به ذات‌الریه منجر می‌شود.


کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی خاورمیانه (MERS-CoV)

ویروس کشنده | کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی خاورمیانه

ویروس عامل سندرم حاد تنفسی خاورمیانه یا مرس، اولین بار در سال ۲۰۱۲ میلادی در عربستان و سپس در سال ۲۰۱۵ میلادی در کره جنوبی ظاهر شد. ویروس مرس به خانواده‌ی کرونا ویروس‌ها تعلق دارد و منشأ آن هم خفاش‌ها هستند. این ویروس ابتدا از خفاش به شتر منتقل شده و سپس از طریق شتر، انسان‌ها را آلوده کرده است.

ویروس مرس باعث تب، سرفه و تنگی نفس در افراد آلوده می‌شود. این ویروس در موارد حاد به ذات‌الریه منجر خواهد شد و میزان مرگ‌ومیر آن در حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد تخمین زده شده است که این رقم، مرس را به کشنده‌ترین عضو خانواده‌ی کرونا ویروس‌ تبدیل می‌کند. تاکنون هیچ درمان یا واکسنی برای ویروس کشنده مرس کشف نشده است.

منبع
Live Science

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا