دایناسورهای غول‌پیکر چگونه بدون آن‌که تخم‌های خود را بشکنند، روی آن‌ها می‌نشستند؟

لانه‌های فسیلی کشف‌شده از خانواده‌ای از دایناسورهای پرنده شکل نشان می‌دهد که این دایناسورها راهکار منحصربه‌فردی را برای جلوگیری از خرد شدن تخم‌هایشان به‌کار می‌برده‌اند.

مرغ مگس‌خواری را تصور کنید که روی یک لانه کوچک پر از تخم‌های ریز نشسته است. مسلما صحنه زیبا و قابل‌ستایشی به شمار می‌رود. اکنون دایناسور غول‌پیکری را به‌اندازه یک اسب آبی بالغ تصور کنید که روی تخم‌هایش نشسته است. وارد آمدن چنین فشار سنگینی روی تخم‌های شکننده، بیشتر شبیه دستور پخت یک املت خوشمزه است تا تصویری زیبا و احساسی. با وجود این، مطالعات انجام‌شده روی لانه دایناسورها در کنار کشف جدید و خیره‌کننده سنگواره دایناسوری که در حال مراقبت از تخم‌هایش مرده، نشان می‌دهد که دایناسورهای غول‌پیکر برای محافظت از تخم‌های خود شیوه هوشمندانه‌ای را به‌کار می‌برده‌اند؛ این دایناسورها تخم‌های خود را با دقت و به‌صورت حلقه، دور لانه‌ می‌چیدند و با این روش، مانع از وارد آمدن آسیب به تخم‌هایشان می‌شدند.

یافته‌های جدید که در مجله Biology Letters منتشر شده، نگاهی نادر به چگونگی شروع رفتارهای لانه‌سازی پرندگان امروزی در میان اجداد دایناسور آن‌ها دارد. دارلا زلانیتسکی، همکار این مطالعه و دیرینه‌شناس دانشگاه کالگری کانادا می‌گوید:

به احتمال زیاد، این رفتار نشستن روی تخم‌های داخل لانه ابتدا در دایناسورها تکامل یافته است.

زلانیتسکی به همراه تیم خود، ۴۰ لانه را که ۶۵ میلیون سال پیش توسط خانواده‌ای از دایناسورهای پرنده شکل به نام Oviraptorosaurs ساخته شده بود، مطالعه کردند. وزن این حیوانات از چند گرم تا حدود ۱۸۰۰ کیلوگرم تخمین زده شد و بزرگ‌ترین آن‌ها از نظر جثه شبیه به یک اسب آبی یا کرگدن بالغ بود. لانه‌های این حیوانات هم حدود ۳۰ سانتی‌متر تا ۳ متر وسعت داشت. به گفته زلانیتسکی، در لانه‌های کوچک‌تر، تخم‌ها با فضای کم‌تر یا حتی بدون هیچ فضای بازی، در مرکز لانه انباشته شده بودند؛ اما با بزرگ‌تر شدن دایناسورها و وسیع‌تر شدن لانه آن‌ها، این موجودات فضای بیشتری در مرکز لانه برای نشستن خود در نظر می‌گرفتند و تخم‌ها را به‌صورت استادانه‌ای در اطراف لانه جمع می‌کردند.

نقاشی Oviraptorosaur در حال نشستن روی تخم دایناسور
نقاشی یک Oviraptorosaur بزرگ که چیدمان تخم‌هایشان را نشان می‌دهد.
برگرفته‌شده از وب‌سایت National Geographic

زلانیتسکی در رابطه با تصاویری که در خصوص دایناسورهای تخم‌گذار منتشر شده‌اند، می‌گوید:

این عکس‌ها، نحوه توزیع و چینش تخم‌ها را به‌درستی نشان نمی‌دهد. تخم‌ها درواقع در دو یا سه ردیف مارپیچ که به‌طرف مرکز لانه متمایل بودند، چیده می‌شدند.

هنوز مشخص نیست که چرا دایناسورها اقدام به ساخت لانه می‌کرده‌اند؛ زلانیتسکی در این مورد می‌گوید:

پرندگان امروزی روی تخم‌های خود می‌نشینند تا گرما را به ‌آنها انتقال دهند؛ اما نمی‌دانیم که این موضوع در مورد Oviraptorosaurs هم صدق می‌کند یا نه. هنوز مشخص نیست که آن‌ها به‌منظور داشتن پناهگاه اقدام به ساخت لانه می‌کردند یا برای محافظت از تخم‌ها و ایجاد گرما.

در ماه آوریل، تیم دیگری از فسیلی که در بیابان گبی در مغولستان کشف شده بود، رونمایی کرد. این فسیل، متعلق به دایناسوری در لانه‌اش بود و توسط موزه تاریخ طبیعی آمریکا تشریح شد. گرگ اریکسون، دیرینه‌شناس دانشگاه ایالتی فلوریدا در تالاهاسی که با مارک نورل، سرپرست این مطالعه از موزه‌ی تاریخ طبیعی آمریکا همکاری داشت، در این مورد می‌گوید:

این کشف، از جمله نادرترین موارد کشف‌‌شده تاکنون به شمار می‌رود.

بخشی از بودجه این سفر را در سال ۱۹۹۵ میلادی که منجر به این کشف بزرگ شد، انجمن نشنال جئوگرافیک تامین کرده بود. این دایناسور که Citipati Osmolskae نام دارد، نوعی Oviraptorosaur با جثه‌ای به‌اندازه شترمرغ استرالیایی بوده است. به گفته اریکسون، این پرنده به‌احتمال‌زیاد در حین مراقبت از لانه خود، به دلیل ریزش یک تپه ماسه، زنده‌به‌گور یا بر اثر طوفان شن، جان خود را از دست داده و مدفون شده است. در یافته‌ای جدید مشخص شد که تخم‌ها به‌صورت حلقوی در اطراف لانه چیده شده بود و این چینش امکان تحمل وزن دایناسوری بزرگ‌سال و سنگین‌وزن را فراهم آورده بود.

بیشتر بخوانید
راز بزرگ بودن دایناسورها، ممکن است در استخوان‌های بسیار سبک آن‌ها باشد

هنوز جنسیت این دایناسور مشخص نیست و اریکسون با اشاره به رفتار برخی از پرندگان نر امروزی در رابطه با مراقبت از لانه می‌گوید:

در هر صورت، این دایناسور والد خوبی بوده است.

این پرنده درحالی‌که بازوهای بال مانندش را روی ۱۲ تخم کشیده بود، مرده است. پرندگان امروزی هم حالت مشابهی را برای استتار تخم‌های خود و محافظت از آن‌ها در برابر عناصر خارجی به‌کار می‌برند.

استیفن بروسات، دیرینه‌شناس دانشگاه ادینبرو اسکاتلند و صاحب‌امتیاز نشنال جئوگرافیک می‌گوید:

همه این‌ها شواهد بیشتری برای اثبات این حقیقت که پرندگان امروزی، تکامل‌یافته نسل دایناسورها هستند به شمار می‌روند.

وی با اشاره به این‌که بیشتر دایناسورها، پرنده مانند بوده‌اند می‌گوید:

بسیاری از ما در گذشته بر این باور بوده‌ایم که دایناسورها، مارمولک‌هایی رشد یافته، سنگین‌وزن، کند و احمق بودند؛ درصورتی‌که این‌طور نیست و امروزه در بیرون از منزل خود شاهد پرواز هزاران گونه تکامل‌یافته از دایناسورها هستیم.

منبع
National Geographic

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا